SHOSTAKOVICH etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
SHOSTAKOVICH etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

9 Aralık 2025 Salı

Shostakovich - Symphonies 1 -12 : 1917 (1994, Kondrashin)

 Memleketlisi Kirill Kondrashin yönetiminde Moskova Filarmonik Orkestra tarafından kaydedilen bu Şostakoviç kaydı için çok değişik bir ikili seçilmiş. 12. senfoni 60'lı yıllarda bestelenmiş ve Lenin ve 1917 devrimine ithaf edildiği için batı cenahında önyargıyla yaklaşılmış. Stalinist diktanın gazabından kurtulamamış olmasına rağmen niye parti üyesi olur ve bu devrimci işe emek eder? Lenin, Stalin ve Troçki ayrı kişiler ve fikirler değil mi? İdrak edemezler. Belki de gerçekten bir takiye söz konusudur, bilemeyeceğim. Çıkan iş ise öyle kötü felan değil. Senfoninin ilk hareketi geleneksel devrimci marşlara öykünmüş, hareketli, coşkulu ve gergin. Daha ilk dinlemede diken üstünde tutuyor dinleyiciyi. İkinci harekette ise senfonilerde en sevmediğim şeye tanık oluyoruz. Sessizlik, sadece bir enstrüman çalıyor. Bu ani volüm değişikliğini hiç sevmiyorum. Üstelik çok da ağır ve yavaş. Devamı da benzer şekilde açılsa da ismi üzere  şafağın sesine dönüşüyor. Çifte bir anlatım olsa gerek, Aurora aynı zamanda devrimin kıvılcımını çakan geminin de ismi. Son bölüm ise bir kutlama anını inşa eder. Ancak bir çekinme, bir duraksama sinmiş gibi geliyor kulağa. 

Şosta'nin ilk senfonisi ise 19 yaşında yazdığı konservatuar bitirme tezidir. Günümüzde böyle bir şart düşünülemez herhalde. Zamanında beğeniyle karşılanmış, genç dahi işi görülmüş. Eklektik ve farklı bestecilerden esinlenmenin aşırıya kaçmasıyla da eleştirilmiş. O kadar ayrımın farkına varacak kadar ne kulağım var ne bilgim. Ama karman çorman bir şeyler olduğu bariz belli. Sevdiğim cazvari sesler, klarnet, 1. dünya savaşının ardındaki sahte iyimserlik, revü şov eğlenceliği besteye sızmış durumda. Ama karmaşık, takibi zor ve banal anları da yok değil. Son harekette ise bu karmaşa içinde dikkati ayakta tutabilen enteresanlıklar sergileyebiliyor. 

7,0+/10

10 Ocak 2023 Salı

Shostakovich - Symphony No. 5 in D minor Op. 47; Ballet Suite No. 5 From The Bolt Op. 27a (1989, Neeme Jarvi)

 

Rus milletini kendi halkımıza benzetiyorum sık sık. Elbette tarihi, kültürü birebir aynı değil. Ama çıkan sonuç, insanların halet-i ruhiyesi, milli karakteri pek bir benzer. En azından Avrupa ile kıyaslandığında durum bu. Dolayısıyla klasik müzik bestekarlarını da eserlerini de kendime daha yakın buluyorum. Bu cihette Şosta Usta biraz daha riskli bir isim. Modern denemeleri de çok seviyor. Bu yüzden resmi Sovyet çizgisi ile de çatışmış zamanında. Neyseki kendini Siberya'da bulmuyor ve bize güzel güzel besteler hediye etme fırsatını buluyor. Hatta bu 5. senfoni  postu kurtarmasını sağlayan en büyük etkenlerden biri oluyor. Simgesel bir temsilin gerilimli bir atmosfer ile yansıtıldığı yapıt daha ilk dakikarında etkileyiciliğini ortaya koyuyor. İlk hareketinde bazı anların belki Tarkan filmlerinde belki hatırımda kalan jinglelarda alıntılandığının farkına varıyorum. Benzer hissiyat ara ara akış boyunca hissediliyor. Gerilimin ve hüznün büyük bir coşkuyla patladığı dinamik bir seyir izleyen hikaye anlatımına dayanan bu yaklaşım büyük bir kolaylıkla ve keyifle dinleniyor, tam da Sovyet yöneticilerinin istediği gibi dinleyeni farklı duygularda konuk ederek nihayetinde olumlu bir yöne sevkediyor. Sonlardaki şaşayı biraz fazla buluyorsanız ki Jarvi şefliğinde İskoç Ulusal Orkestrası da bu kayıtta elini hiç esirgemiyor, bunun da postu kurtarma telaşındaki ustanın özellikli bir seçimi olduğunu bilmeniz gerekir. 

Bestecinin ilk eserlerinden Bolt (Cıvata) balesi için süit de hareketli bir eser olarak 5. senfoniye uygun düşmekte. Komik ve alaycı biraz hafif bir tarafı var yapıtın. Çalıştığı fabrikayı sabote etmeye çalışan tembel bir gencin macerasının temsili elbette dönemin yetkililerinin tepkisini kısa sürede çekmiş. Özellikle kemanlarda Çaykovski'de de duyduğum Rus'luk hali burada da mevcut. Yerel ezgilere başvurulması da kan kaynatan diğer bir etken. Uzun lafın kısası birbirini tamamlayan bu iki eser klasik müziğe uzak insanların dahi hoşuna gidebilecek sürprizler içeren üst kalitede bir dinleti sunmakta.

8,75/10

15 Aralık 2015 Salı

Shostakovich - Piano Concertos; Sonata for Violin & Piano Op. 134 (2012, Melnikov)

Şostakoviç'in bir ve iki nolu piyano konçertosu ile keman-piyano sonatını içeren bu albümde piyanonun başındaki Melnikov'a Mahler Oda Orkestrası eşlik ediyor. Bu parçaların ortak noktası piyanonun o kadar da baskın olmaması ve orkestrasyon ile piyano arasındaki uyumun sağlanması konusunda zorluklar görünüyor. Trompetin ağırlıklı kullanımının kimi zaman cazvari bir havayı aksettirdiği ilk konçerto, kompleks hareketleri, değişken ritimleri, ani sıçrayışları ile gayet maceramsı bir dinleyiş imkanı sunuyor. Yazıldığı 1930'lu yıllardaki popüler ve diğer müzik türlerine göndermeler baş döndürüyor. Piyano ve keman sonatında ise keman pek de sevemediğim testeremsi irkiltici uyumsuz tonlarda çalınmakla beraber yansıttığı karanlık ve güçlü ruh hali sinematek bir dinleme tutkusu yaratmayı başarıyor. Albümün açılışını yapan ilk konçerto ise diğerlerinin yanında naif ve sönük kalıyor. Özellikle son hareket, kulağa sıradan ya da daha önceden pek çok kez kullanılmış melodiler sunuyor.

6,75-/10

29 Ocak 2013 Salı

Dmitri Shostakovich - Jazz Suites Nos. 1 and 2; The Bolt (Ballet Suite); Tahiti Trot ("Tea for Two") (Russian State Symphony Orchestra/Dmitry Yablonsky,2002)

Şostakoviç'in o ünlü senfonilerine uğramamakta direniyorum. Onun yerine hayli iddialı çalışmaların olduğu erken dönem bir eserine kulak vermeye karar verdim. İddia caz ile klasik müziğin harmanlanması. İçinde 2 adet Jazz Suites, Bolt isminde kendi yazdığı baleden seçmeler ve Tahiti Trot isminde aslında amerikalı bir bestecinin parçasına farklı bir yorum barındıran çalışma 1 saat kadar sürüyor. Bu sonuncu parça lafı gelmişken, hayli Bir Zamanlar Amerika'da soundtrackinden alınmışçasına tınlıyor. Caz konusuna gelince, daha çok baskın olan sound erken dönem caz/salon müziği. Dolayısıyla eğlence faktörü, 20. yy başına göre düşünelim gangnam style değil sonuçta, yüksek, hatta biraz çizgi filmlerin seslendirmesinde kullanılan kayıtlara benziyor. Ancak altyapı tastamam klasik müzik. Yani Jazz Suite diyecek kadar bir jaz/klasik müzik sentezi yakalandığına inanmak hayal kırıklığı yaratacaktır. Üstelik ksilofon da biraz sinir yapıyor, ne diyeyim.
The Bolt, tarihi bir film müziği gibi başlıyor. 3. parçası da sinematek etkiler taşıyor. Aslında bu rastlantı değil. Zira besteci gençliğinde sessiz sinemalarda piyano ile canlı müzik yaparak geçimini sağlıyormuş. O dönemler böyle bir işkolu varmış yani. Diğer yandan 2 nolu Suit'e ki aslında 2 nolu caz suiti kaybolduğundan bu versiyon Suite for Stage Varety Orchestra namıyla da biliniyor, hakim olan hava daha karnavalımsı ve valtz kıvraklığında aheste dans ritimleri sunuyor. Bu cihette 14. ve özellikle 10. parçalar ruh besleyen bir nitelik gösteriyor. Besteci  popüler sahne ve film sanatından etkilendiği kadar sinemayı da bu valtzlardan birini Eyes Wide Shot filmine ödünç verecek kadar etkilemiş.

7,75/10

21 Haziran 2012 Perşembe

Dmitri Shostakovich - 24 Preludes and Fugues Op. 87 (Keith Jarreth) 1992

Hani bir hayalim vardı, Central Park manzaralı bir gökdelen dairesindeki evime işten yorgun ve argın döndüğümde, elime bir kadeh kırmızı şarap alıp  büyük olasılıkla Parliament Night Club müziğininin ilk notaları ile keyif yapabilmek için  90'ların o devasa müzik setini çalıştırarak terasda o mavi gecenin havasında derin bir soluk alarak manzaraya dalmak dalmak dalmak... Hiç bir zaman gerçekleşmeyeceği için hayal diye adlandırdığım bu hikayecikte küçük bir revizyona gidebiliriz, daha da doğrusu bir alternatif. Aydınlık yüzüyle çift CD den oluşan bu yapıt ünlü Rus besteci Şostakoviç'in piyano eserlerini içeriyor. Kalıbından dolayı melodileri barok dönemini hatırlatıyor. Bu yüzden de bir yanıyla teknik diğer yanıyla ilgiden düşürmeyecek bir odaklanma sunuyor. Ve bunu da gayet başarıyla tamamlıyor. Ki Şostakoviç Stalin sonrası yok olan Rus entellektüel kültürün son direngen isimlerinden biri daha çok senfonileri ile ünlü. Hayatına da bir göz atın, enteresanlıklar bulacaksınız, sanatın üretimi ile sonuçlanan hayatındaki gerlimler ile ilgili ipuçları vesair. Klasik müzikle ilgili iddialı şeyler söylemekten kaçınıyorum. Şarkıları performe eden Keith Jarret'in ise daha önce çok daha canlı ve heyecanlı çaldığı emprovize kayıt Köln Concert'i dinleme imkanı bulmuştum. Ohhlar offlar... Bir piyanistin becerisini kabiliyetini müziğe kattığı kişisel yorumları ayırt edebilecek kapasitede bilgiye sahip değilim klasik müzik dahilinde. Ancak apaçık sanatçının piyanoya hakimiyetine tanık oluyoruz. Çünkü buradaki besteler sıradan bir insanın hayatını anlatır gibi sinematek bir etki uyandırıyor dinleyen üzerinde. Dolayısıyla da o kadar değişik duyguyu değişik tempo ve ilginç rtimler üzerinden yansıtabilmek gayet güç bir iş. Bununla birlikte piyanist büyük bir zarafetle bu işin altından kalkıyor. Neticede dinleyeni ne melodrama ne de gereksiz mutluluk saflarına çekecek bir albüm bu. Sadece aydınlık e rahatlatıcı tabirini kullanabiliyorum.

8,25/10