Yaşar Kemal - Ağrıdağı Efsanesi

 İBB Şehir Tiyatrosu'nda bu romanın birebir aynısı sahneleniyor bugünlerde ve bu oyun hayli olumlu tepkiler aldı. Tam tersine birlikte izlediklerim oyunun yarısında salonu terk etti, ben de başladığım işi bitiririm düsturuyla ya sabırlar eşliğinde sonunu getirdim. Folklör, halk kültürü, destan vessair. Beyin atına çökmeyi hadi geleneğe bağlayalım da "Ahmet atına binip, yarenlerini yarıma alıp İran toprağına talana gidiyor, maldan mal, koyundan koyun, attan at sürüp getiriyordu Ağrıdağına" cümlesini ne yapacağız? Atı teslim etmeme, yani gelenekler uğruna Osmanlı paşasına direniş paşanın kızına olan aşkıyla kesişiyor. Fakat kızın, Ahmet sağ kalsın diye ona aşık zindanbaşına bir tutam saçını  vermesi her şeyin sonu oluyor. Da hücrede nikahsız birlikte olmuşlardı? Hangi gelenek, görenek, töre diyorduk? Bence feodalite. Elbette bir eser derin, kompleks karakter ve kurguları serimleyebilir, pek çok kez gri ve hatta kapkara rolleri ve maceraları okuruz. Lakin biliyoruz ki Yaşar Kemal bir taraf, eserleri de eğlence amaçlı yazılmış değil. Günümüzün dünyasında bu tarz bir eser geçmişte kalmalı, şahsi fikrim. 

The Pineapple Thief - Variations on a Dream (2004)

 İşte ancak bu albümle biraz heyecanlandım. Kendi seslerini bulmuşlar, ironik olarak da vokalin biraz sustuğu iyi olmuş. Bir yanıyla Exit Music söyleyen Radiohead çizgisine gelmişler. Anlamsız, yersiz elektronik müdahaleler sonlanmış. Yok demiyorum, incelikli diyorum.Besteler birbiriyle uyumlu bir atmosferde buluşuyor ve keyifli bir dinleti sunuyorlar. Belki belli bir dönem daha belirgin bir anlam ihtiva etmiş olabilir. Lakin şu an için kompozisyon olarak hala bir şeyler eksik. Grubun 2016 yılında ayrıca bir şahlandığını biliyorum, bilmesine de benim soluğum yetmeyecek gibi.

6,75+/10

Günümüzde Yeni Siyasal Yaklaşımlar III: Kadın ve Siyaset - Kültür - Toplum - Eylem (ed. Hilal Onur İnce)

 Hilal Onur İnce editörlüğündeki serinin üçüncü cildi yayınlanalı 11 sene olmuş. Bu ciltte 4 ana başlık altında Sunuş yazısı haricinde 12 makale yer alıyor. Emma Goldman'ın benimsediği anarşizm ile paralel doğrultuda farklı sorunlara karşılık görüşleri, Beauvoir ile Irigaray'ın özgürlük ekseninde feminizme yaklaşım farklılıkları, Julia Kristeva'nın Lacan'dan hareketle geliştirdiği  cinsiyetin psikanalitik analizi ve feministler arasında beyaz egemenliğin ve ırkçılık karşıtlarında da kadın düşmanlığının izini süren bell hooks (ilk harflerin küçük yazılması düşünürün kendi isteği) kadın ve siyaset başlığı altında açımlanan makale konuları. Kültür başlığı ile ilgili konular ise biraz esnetilmiş. Devrimci tiyatronun öncüsü Bertolt Brecht'in Gramsci ile örtüşür şekilde ürettiği teori bir yana, cinsellikle bağdaştırdığı psikanalize dayalı fikirleriyle faşizmin kitlelerce benimsenmesine cevap arayan Wilhelm Reich (faşizm, dünyanın bütün uluslarında, insan toplumunun bütün örgütlerinde ortaya çıkabilecek evrensel bir hastalık potansiyelidir, insan kitlesi köleliğe yatkın, özgürlüğe karşıt, gizemcidir ve karşı karşıya kaldığı bir takım gelişmelere istinaden verdiği bilinçdışı tepkileri faşizme yol açar. Küçük adamın korkak, hain ve zalim, gerçek görev duygusundan, insan olmak ve insanlığı korumak sorumluluklarını duyma yetisinden yoksun olarak tanımlanmasına neden olan en önemli unsur, cinsel arzuların bastırılması sonucu ortaya çıkan ruh halidir), popüler kültürün de bir mücadele alanı olduğunu ortaya koyan Stuart Hall, çok kültürcü kimlik tabanlı siyaseti liberal teorisinin omurgasına oturtan ama kadın haklarında örneğin kötü sicili olan şeriatçıların batılı ülkelerde tanınma mücadelesi hakkında pek de ikna edici savunma yapamayan Charles Taylor diğer bir yanda. Eylem başlığında ise ayrıntılı bir Zizek okuması (Foucaultcu tavırla yasaklayıcı-baskıcı iktidar yerini, iktidarın kendi yarattığı Lacancı "fantezi"ler ile sürekli güdülenen ve serbestliğe vurgu yapan bir iktidar işeyişine bırakmıştır, ancak bu durum aynı zamanda kontrol mekanizmalarının görünümünü gizlediği için de hiç olmadığı kadar yoğun hegemonik bir sürece denk gelmektedir. Dört ana antagonizma: çevresel facialar kaynaklı tehditler, özel mülkiyetin sözde entelektüel mülkiyet için uygunsuzluğu, yeni tekno bilimsel gelişmelerin sosyo-etik sonuçları, ayrımcılığın yeni biçimleri, yeni duvarlar ve dışlanmışlar. İlk üçü Hardt ve Negri'nin ortaklıkların özü ama sonuncu seçenek, dışlanmışlar en önemli olan), Ranciere'e eleştirel bir analiz (Marksizmin de devam ettirdiği Platon'un eşitsizlik karşıtı düzlemine karşı radikal demokrasi), analizinde Arap baharı odağına alarak sıradanın sessiz tecavüzü, pasif ağlar, sokak siyaseti, hareket olmayan hareket, refolution gibi kavramları üreten Asef Bayat yer alıyor. Sahne ışıkları ise varlık felsefesi alanındaki ana eserleri (Varlık ve Olay serileri)  dahi henüz Türkçe'ye kazandırılamamış olan Alain Badiou üzerine yazılı makale üzerinde parlıyor. Zor olsa da metodolojisi sayesinde kolaylaşan bir okuma sunuluyor. 

Felsefe bilim, sanat, politika ve aşk koşullarında üretilen farklı hakikatları kapıp yakalar, bunları bir-arada-mümkün kılar. Hakikatler bilgide bir delik açtıkça var olacaktır. Varlık Bir değildir, "saf ve tutarsız çokluk" olarak varlık, kendisini ancak bir-olarak-sayma işlemi ile çokluk olarak gösterebilir. Dolayısıyla "durum" denen şey, saf ve tutarsız çokluğun, bir-olarak-sayma işlemi ile tutarlı hale gelişidir. Saf ve tutarsız çokluk ancak bir "sunum" içinde tutarlı çokluk olarak görülebilir ki bu sunulmuş çokluk bir durum oluşturur. Çokluk, ancak bir-olarak-sayma işlemiyle, birlik kazandırılarak düşünülebilir hale gelmektedir. Ancak bu sayma işleminden kaçan bir "boşluk" mevcuttur. Her durumun içinde bir boşluk vardır. Boşluk, sunumun sunulamayanı olarak, durum içinde kavranıp tanımlanamaz özellik gösteren bir saf ve tutarsız çokluk parçasıdır. Bu boşluk üst yapı tarafından istikrara kavuşturulmak istenir. İkinci bir sayma işlemine ki "temsil" diye adlandırılır ve Devlet'tir , tabi tutulsa da yine kaçan bir boşluk olacaktır. Doğal durumda yalnızca olgusal gerçek söz konusu olsa da sunulan ama temsil edilemeyen tekillikler olay felsefesinin temelini oluşturur.  Özne olmanın koşulu bir kararverilemezin bulunmasıdır ve özne bunun içinde risk üstlenip karar vermekle, akıp giden olayı adlandırarak sabitlemekte, sonsuz olmayı, ölümsüz olmayı mümkün kılabilecektir. Özne ancak tekil çokluk karşısında öznellik kazanacaktır. Özne ancak bir olay sonrasında ortaya çıkabilir. Bir hakikat , bir durum içinde cereyan eden ama ona ait olmayan bir olayın sonuçlarına gösterdikleri sadakati dirençle koruyan özneler sayesinde varlık kazanır. Tarih boyunca sınırlı sayıda olay olmuştur: Paris komünü, (Çin) kültür devrimi, Arap baharı gibi.

Rage - End of All Days (1996)

 Dinledikçe grubu daha da takdir ediyorum. Bir yandan bu kadar sık albüm çıkartmaları sinir bozucu. Ama bu denli güçlü melodileri nasıl bestelediklerini  anlamak ise hayli güç bir mesele. Yani grup dinleyenin gönlünü hoş etmesini biliyor kısacası. The Missing Link ve Black in Mind gibi iki sert ve baskın albümün ardından neredeyse popa göz kırpan melodilerle dolu bu albüm ile çıtayı bir kaç santim aşağıya indirse de hala dinleyeni mest edebiliyor. Bazı şarkıların diğerleri kadar güçlü olmaması olağan kabul edilebilir. Sert tonlara değil melodilere sırtını yaslaması, uzun dinlemelerde negatif bir unsur olarak hanesine yazılıyor.

7,75/10

Dua Lipa - Future Nostalgia (2020)

 Adıgüzel ablamızın ilk albümünde dinleyince biraz abartıldığını düşünmüştüm. Bu albüm ile daha fazla sayıda disko popu ve etkileyici beste seslendirdiğini duyuyoruz. İyi de oluyor. Çok daha fazla radyo canısı şarkı içerdiği de bir el-hakika. Vokalin bir tarzı var ki tarif edemediğim bir olmamışlık hissiyatı vermekte. Yine de eğlence faktörü yüksek. Pek de direnmemek lazım. Duymak istediğimiz pop soundu üç aşağı dört yukarı böylesidir. Gelemeyen yaza, göremediğimiz baharlara fon müziği olsun.

7,50/10

Kataklysm - Shadows & Dust (2002)

 Grubun etkileyici olduğu zamanlar... Groovi ve melodik ve brütal üç yiğidin harmanlandığı bir kayıt bu. Orijinal efendime söyleyeyim teknik felan bir şeyler arayanlar, ahan da öteye kaykılsın. Pehlivan meydanı isteyenler ise buyursun soframıza. Elbette besteler sağlam olsa da her zaman akılda yer tutuyor demek doğru olmaz. Black çizgisindeki vokal tarzı ise bazı anlar bariz kötü. Ama iki vokalin diyalog kurma fikri güzel. Face the Face the Face the Face of War'da Amon Amarth tadı aldık güzelinden. Bu kaydın da bateri performansı sıkı. Grubun davulcular arasında şansı iyi gitmiş demek ki, sık sık eleman değiştirmelerine rağmen.

7,75+/10

Model/Actriz - Pirouette (2025)

 2023 listemin başında yer alan Model/Actriz takip eden bu albümde, pek çok güçlü çıkış yapan emsali gibi biraz işleri sofistike ve ehil hale getirmiş. Başkaları bu adımı çok seviyor, ben ise hesapsız düzensiz korkusuz ilk adımlara daha çok değer veriyorum. Ayrıca görünen köy kılavuz istemez, rock unsurları bariz dışlanmış. Garip endüstriyel tınıların süs dekor seviyesine indirildiği ve hatta  terkedildiğini yerlerde bulunuyor. Grubun geleceği indie suları olursa şaşırmam. Duygu dışavurumu abartan sanatçı sendromu diye bir şey yoksa da ben icat ettim şimdi. Gay kimlik sorunsalı ve bunun getirdiği acıklı hissiyat fazlasıyla hissediliyor. Bu kadar eleştirdim de yine de balçıkla sıvayamadım.

7,75-/10

Zeynep Bastık - Zeynodisco (2021)

 Günümüzün pop ve rap müziği bende pek bir hiç yok. Uzak kalmayalım gibisinden işte Zeynep Bastık. Felaket yorumu ile tanışmıştık değil mi ilkin? Yeniden yorumlar ve akustik performanslarla inşa etmişti kimliğini. Günün gerektirdiği üzere daha çok dijital tekliler çıkarıyor bugün. Genel olarak baktığımızda bu albümdeki parçalar biraz Bir Daha ve Marlon Brando haricinde nispeten çok tutulmamış gibi. Dans pop türündeki şarkıların beste aşamasında da adını okuyabiliyoruz.  Yeni nesil basitliğini, uçup giden kısalığını geçiyorum şarkıların, ilk parçadaki hip hop bağlantısı da zayıf olmanın ötesinde itici. Yine de düzenleme tarafında bir renklilik göze çarpıyor. Harmonilerin pek de Türk müziği ile ilgisi yok. Batılı normlara yakın ki o yüzden ilgimi çekti zaten. Kalbimi Kırdın bence tatlı ve değeri bilinmemiş gibi. Dinlenip geçiliyor, eğlendiriyor ancak izi kalmıyor şarkıların. Koştura koştura okunan,çalınan parçaların üzerine bir de albümün kısalığı var. Bir ömür şarkı beste işinde uğraşacaksın ama şarkılarını ardı ardına söylesen bir saat tutacak, garip işler bunlar.

5,25+/10

Larry Niven - Zamansız Dünya

 Halka Dünya serisi ile bilim kurgu evreninde bilinen yazarın tek seferde okunup bitirilebilen bu eseri ile, uzun süredir türe olan özlemimi gidermiş bulunuyorum. Hemi de yazar ile bir tanışma imkanı buluyorum. Bu esere de gölgesi düşen büyük anlatımın yazarın sağcı görüşlerinden ilham aldığı bir gerçek. Büyüklük takıntısı, bilirsiniz, sağ ideoloji pek sever. Yazar hatta bir dönem baba Bush'a danışman bile olmuş ki bilim kurgu dünyasının hakim politik eğilimi de maalesef bu. Yazarın bir özelliği ise döneminde olası olan uzayla ilgili tezleri bilimsel açıklamalarla kitaplarına konu etmesi. Okuduktan sonra yazarın eserleri arasında ilk okunacak kitap olarak seçilmesinin hatalı olabileceğini düşünüyorum. Biraz tercümenin de etkisi olsa da kök kaynak sıkıntılı. İlginizi ayakta tutacak öğeler az, lisan zor. Ölümcül hasta kahramanımız bir kaç yüzyıl sonra dondurucudan çıkartılıyor ve Devlet denen dünya devletinin hedefleri doğrultusunda diğer dünyaların atmosferini yaşama uygun hale getirecek yolculuk için pilot olarak yetiştirilmek üzere zorlu testlere tabi tutuluyor. Tabi ki bu yolculuklar o kadar uzun ki, dönüşü olmayacak. Arkadaş da bunun farkında ve süpervizorü kandırıp jetin kontrolünü ele geçirir ve galaksinin merkezine yola çıkar. Çünkü hem maceracıdır hem de kadınlara düşkünlüğünü belirten testesteronu düşüktür. Yani, neden olmasın. Süpervizörü sonra kendi bilincini jetin bilgisayarına yükler ve bir uzlaşma sonucunda uzun yıllar uyumalı, kalkmalı bir rota ile Samanyolu'nun merkezindeki kara deliği görme imkanı bulurlar. Ordan merkezkaçtazıtut kuvvetiyle dünyaya geri dönerken 3 milyon yıl geçer. Dünya yerinde değildir, Jüpiter'in  uydusu olmuş, Ayı kaybetmiş felan. Pek bir sıcak. Az bir nüfus kalmış. Erkek çocukları kendilerini 11 yaşında ölümsüzleştirecek bir yol bulmuş ve dikta dedikleri ölümlü nüfusu yönetiyor, gözetiyor. Göklere hakim Kızlar grubunun ise nesli tükenmiş. Kahramanımız ayak bastığı yeni dümnya'da herkeslere takiyye yaparak kafa tutuyor, en sonunda Oğlanların diktatörlüğüne karşı ölümsüzlüğü keşfedip geri kalanlara özgürlüğü tattırıyor.

Savatage - Poets and Madmen (2001)

Grubun bu son albümü klasik çizginin güçlü bir temsilcisi olmaya devam ediyor. Özellikle başta Commissar gibi bir hitle birlikte albümün ilk yarısı gayet güçlü. Kaydın diğer yarısında ise bu güçlü duruş kayboluyor. Şarkıların aynı ayarı tutturduğunu söylemek güç. Ara ara vokalde zorlamalar da göze çarpıyor. Nihayetinde yine de kulakları dolduran bir çalışma

7,75/10
 

Yann Tiersen - Good Bye Lenin! (2003)

 Yann Tiersen'den Amelie'nin yakın sonrası diğer bir film müziği çalışması. Doğu Almanya'nın yıkıldığını çaktırmamaya çalıştıkları  sosyalist ideallere sahip ve son günlerine yaklaşmış hasta annesi ile ilgilenirken  olgunlaşan genç bir delikanlının hikayesi bu. Film Türk bir yönetmenin ellerinde daha arabesk ve duygusal olabilirdi bizim beğeni kriterlerimize göre. Bu duygusal fark bu albüm ile bir nebze giderilmiş. Yine de bestecinin en iyi çalışması sayılmaz bence. Şarkılar çok kısa ve yama gibi. Bu kadar beğenilmesi belki de film ile, filmin spesifik sahneleri ile karşılıklı birbirini besliyor olmaları gerek. Filmin en güzel tarafı eşin dostun bir araya gelip yıkılan bir dünyanın yeniden canlandırıldığı yenik bir oyuna ortak olması. 

7,0+/10

Uriah Heep - Look at Yourself (1971)

 Uriah Heep kendine özgü bir ses inşa edebilen gruplardan biri. Progresif tınıları taşıyan bir hard rock yapıyorlar. Nostaljik bir tadları var. Ben de seviyorum kendilerini işin doğrusu. Daha önce Lady in Black, Gypsy gibi gönüle hitap eden şarkılarını dinleyip albümlerine yer vermiştim. Bu albüm de 10 kaplan gücünde July Morning gibi bir destan içermesiyle sevilmeyecek gibi değil hanisi. Bir yerlerden biliyormuşum ki hiç de yabancı gelmedi bana bu şarkı. Albüme adını veren şarkı da iyilerden sayılır. Maalesef albümün diğer yarısı aynı kaliteye erişemiyor. Yine de müzikal olarak bugünden öte bir şeyler sunduğu kabul edilmeli.

8,0-/10

Breath of Wind - Sakura (2020)

 Rusya'dan çıkma grup bu albümdeki tabiri caizse cılız sounda bakarsak belki de tek adamlık bir proje. Diğer yapıtları arasında bu kaydın öne çıkmasının sebebi için kapağına bakmak yeterli. Anlaşılmıyorsa kaydın ismi mutlaka bir şeyler çağrıştıracaktır: Sakura. Hah,  28 dakikalık tek şarkıdan oluşan kayıt Japon ezgilerini ve yerel enstrüman (koto) tınısını melodik black metal çizgisiyle bağdaştırıyor. Aslında geleneksel bir türkü alınıp işlenmiş bile olabilir. Kadın koro da devreye girince gotik Rotting Christ izlenimi de biraz belirginleşiyor. Epik ve senfonik öğeler de serpiştirilmiş. İşitsel manada demi oturmamış bir çay misali, belki de alışmadığımızdandır, bir intiba bıraksa da verdiği keyif hiç de fena değil. Hani, böylesi de varmış demek için bile dinlenilir.

7,25-/10

Billie Eilish - Hit Me Hard and Soft (2024)

Bence hala modern popun önde gelen gencecik ismidir Billie Eilish. Büyük bir potansiyel ve gidecek yolu var. Her ne kadar önceki kaydını hareketli olduğu için daha bir sevmiş olsam da. Sıkıntı şu pop müzik bu kadar sofistike olmalı mı sorusu etrafında şekilleniyor. Buradaki örneklerde olduğu gibi içine içine okunan mıymıntı bir tarz mı olmalı yoksa kendini bu kadar ciddiye almasa mı acaba felan.

7,50/10

Rage - Black in Mind (1995)

Rage oldukça köklü bir grup, çok sık ürün vermesine rağmen belli bir standartın altına düşmemeyi biliyorlar. Üstelik yaptıkları power metal böyle mızmız efemine bir şey değil, adam gibi adamlar yahu. Günlük cinsiyetçi retoriği burada sonlandırayım yoksa Judas'ı da çok bir pek severiz. Rage'in de yabancısı değiliz, o kadar dinlemişliğimiz var. Bu albüm de melodik bestelerine istinaden ki kuuki canavar vokale rağmen, grubu bilenlerce el üstünde tutulur. Bazen vokal kükremesiyle de dikkat çekmekte. Zayıf yanları ise bazı parçaların birbirine benzer veya andırır melodileri tekrarlaması. Ve albümün uzunluğu. Bonuslarla birlikte  bir yılgınlık bünyede birikebiliyor. Albümü tek seferde bitirebilmeniz gerçekten zor. Forever gibi krem şantili bir parça içeren canavar gibi bir albüm aleyhine daha fazla bir şey söylemek istemiyorum.

8,0-/10