Emerson String Quartet -Dvorak/Tchaikovsky/Borodin - "American" Quartet / Quartet No. 1 / Quartet No. 2 (1995)

 

Yaylı dörtlülerin yada üçlü yani yaylı oda orkestraların performanslarında eksik kalan şeyi buldum sonunda. Besteler her ne kadar bu ufak gruplar için yazılsa da altı dolduracak bir piyanonun eksikliği hissediliyor. Daha önce yıllar yıllar önce piyanoyu kemana tercih ettiğimi söylemiştim. Dolayısıyla bu kayıtları dinleme serüvenim keyiften ziyade öğrenme amaçlı oluyor ister istemez. Yine de ünlü ve bir pek çok kaydı bulunan Emerson dörtlüsünün bu kaydı benim için bir nebze ufuk açan bir deneyim oldu. Doyurdu beni yani, keyif de alabildim. 

Dvorak Çek asıllı bir besteci olmasına rağmen nedense Amerika'dan hayli esinlenmiş. Yeni Dünya senfonisi haricinde  resmi adı quartet no.12 olan American quartet adlı burada da yer verilen çalışması da varmış. Eser romantizmin sınırlarını zorlayan ve hayli dramatik bir tempoyu takip eden bir çalışma. Belki de isminden şartlanmanın etkisiyle bir ucundan yeni kıtayı hayal ettirmeyi başarıyor. Motifler bölümler içinde sık sık yinelense de bu tekrarlar yaratıcı farklılıklara dayanıyor. Sıkmadan kolay adapte olmamızı sağlıyor. Camiasında iyi addedilen bu çalışmadan sonra Çaykovski'nin 1 nolu quarteti icra olunmakta. Bu bestenin sadece beste içinde değil tüm albümde ayrıksı bir yerde duran 2. bölümü duygusal zarafeti ile ses getirmiş. Linç yemeyeceksem beni pek de etkilemediğini belirtip geçeyim. Diğer bölümler ise oldukça akıcı ve basit melodilere dayanıyor. O yüzden her zamanki gibi dinleyeni kısa sürede sarıp sarmaladığını söyleyebilirim ki Çaykovski için doğaldır. Benzer şekilde Borodin'in ikinci quartetinin de ünlü bölümü daha sakin bir atmosfer sergiliyor. Bestenin lirik ve biraz da sıkıcı diğer bölümlerine (en azından ilk ikisine) nazaran bu üçüncü kısmın öne çıktığı söylenebilir. Çünkü çokca değişik varyasyonlarla tekrar edilse de güçlü bir motife sahip.

7,50--/10

Rimsky-Korsakov: Scheherazade / Borodin: Polovtsian Dances (1987)

Klasik müziğe fersah fersah uzak birini bile mest edecek bir kayıt bu. Hani yeni başlayanlar için tavsiyeler olur ya, onlardan biri. Şehrazad, Nikolay Rimsky Korsakov'un en bilindik orkestral çalışması ismi üzerinde Binbir Gece Masalları'ndan esinlenerek bestelenmiş dört bölümden oluşuyor. Bununla birlikte aslı 50'lerde kaydedilen bu çalışma albümün çoğu süresini kapsıyor. Özellikle klasik müzik albümlerinde her ne kadar ses kalitesi yeniden gözden geçirilseler bile o karakteristik eskiliği çok seviyorum. Bırakın, enstrümanlar ışıl ışıl parlamasın, sesleri patlamasın. Hafif boğuk kalsın. Stüdyonun tozlarıyla birlikte nostalji ve enstrümanların odunsu kokusu hipergerçekliğin üstesinden gelmede birebir çareler. Binbir Gece Masalları'ndaki bazı hikayeleri konu alarak tematik isimler taşıyan bu dört parçada duyabileceğimiz gibi oryantalist bir açılım saçılım gösteren melodiler bu bestenin özünü oluşturuyor, fantastik içeriği vurguluyor. Diğer yandan romantik kaygı özellikle yaylı çalgıların ağırlığı ile temsil ediliyor. Bunun doğal sonucu olarak öne çıkan ara ara hülyalı tempo düşüklüğü, albümdeki diğer beste olan ve kısa ve öz kısacası çok daha çarpıcı parçalardan meydana gelen Polovtsian Dances ya da Prince Igor'a kıyasla, bakınız göreceliğin altını çiziyorum, Şehrazad'ı bir miktar gölgeliyor. Temponun yükselişi ise büyük oranda üflemeli çalgılar ve perküsyon eşliğinde olup renkli bir karakter gösteriyor. Alexander Borodin'in natamam operasının üçüncü sahnesinden alınarak albüme dahil edilen ikinci kısım ise bu renkliliği canlılıkla birleştirerek üst noktalara taşıyor. Okkült bir yankı uyandıran seslerle örülü bu koral çalışma Kumanların saldırısına karşı zafer kazanan bir Rus prensin hikayesini anlatarak Rus tarihini destansı bir şekilde dinleyiciye soluksuz bir şekilde aktarıyor.

9,0/10