Johannes Brahms - A German Requiem (1962, Otto Klemperer)

 Daha önce requiemlerin Hristiyan liturjisinde ölenin ardından yapılan bir ayinin ve o ayine eşlik eden ilahinin olduğunu belirtmiştim. Ağıt niteliğiyle de klasik müzik bestecilerine ilham olmuş, dini saiklerle kimi zaman da gerçekten ayinlerde seslendirilen parçalara imza atmışlar. Dini referanslardan kopartarak seküler bir ağıt formuyla yorumlayanlar bile olmuş. Brahms'ın 1800'ler sonu Almanca olarak beslediği bu requiem bazı farklılıklar içermekle birlikte dini referanslar üzerine inşa edilmiş. Erkek ve kadın vokalden oluşan koronun polifonk performansıyla hem ruhani bir atmosfer oluşuyor hem de estetik açıdan güzel bir dinleti ortaya çıkıyor. Şef olarak yine bir Alman olan (yahudiliği Alman ruhunu zedelememiş olsa gerek) Otto Klemperer'i görüyoruz. Orkestra ve koro olarak ise İngiltere'de özellikle plak kayıtları faaliyetiyle hemhal Filarmoni Orkestrasını. Kayıttaki 60'ların o kadifemsi analog sesi kulakları okşuyor. Bestecilik oldukça epik bir motifle süslü ikinci parça ve dramatik 6. parça haricinde durgun bir seyir izlemekte. Ağır tempoda yeri geliyor bariton yeri geliyor soprano sololar sergileniyor. Nihayetinde eşlik edebileceğiniz kolay melodi sunulmuyor ki bu yüzden yaklaşık 70 dakikanın nasıl geçtiğini anlamıyorsunuz, ama hissiyat açısından ise emsalsiz bir deneyim yaşatıyor.

8,0/10

Gustav Mahler - Das Lied von der Erde (1967)

 Mahler bana hitap edebilen bir besteci değil maalesef. Dinlemenin emek istemesinin dışında gergin bir tecrübeye tabi tutuyor dinleyiciyi. Sinirleri yıpratan yakası yüksek, etekleri kafesli asil bir drama seyirliği. Burada performe edilen şiirden beste şarkılar da farklı değil. Canlı dinleme olanağı bulduğum Ihlamur Ağaçlarının Altında ismindeki İDOB konserindeki yalın piyano-vokal ikilisinin üzerine bu kayıt bahsettiğim hissiyatı daha da derinleştiren bir orkestral altyapıya dayanıyor. Bir yandan da önde gelen  şeflerden Otto Klemperer ya da albüm kapağında da isimleri geçen mezosoprano ve tenor kusur bulunmaz bir icraat sergiliyor. Dolayısıyla Mahler'in modern romantizmini beğenenler için kaçırılmaz bir dinleti olduğu kesin. Bu bestelerin uzakdoğulu filozof şairlere cevaben kaleme alındığını da kitapçığından öğrendikten sonra bu kadar kaliteye kayıtsız kalamayıp bir beş kez daha dinledim ama bu dinlemelerim kurak ve soğuk iklimi kat eden empresyonizme (Baharın Sarhoş Adamı yada Bahar Hakkında gibi pozitif isme ve yer yer renkli melodilere besteler bile bu atmosferden azade değil) ancak uzaktan hayran kalabileceğim fikrinin perçimlenmesine yaradı.

6,75+/10

Gustav Mahler - Symphony No. 2 "Resurrection" (1963)

Geç romantizmin ünlü siması Mahler'in en beğenilen senfonilerinden biri Resurrection yani Basübadelmevt diğer bir deyişle Ölümden Sonra Diriliş alt başlığını taşımakta. 5 bölümden oluşan senfoninin ilk hareketi bir cenazenin gerginliğini ve çelişkili hissiyatını yansıtıyor. Sükunetten Star Wars benzeri patlamalara albüme de damgasını vuran dramatik çeşitliliğe fazlasıyla yer vermekte. Belki de hayatımda hiç bu kadar her yere dokunmaya çalışan bir parça duymamışımdır. İkinci parça nostaljik bir mutluluk arayışını sembolize etmektedir. Ben mutluluk yerine Disney müzikalinde bir macera yaşıyor gibi hissettim kendicağzımı. Üçüncüsü ise hayatın beyhudeliğini simgelemekteymiş. Dördüncü harekette bu hayatın yorgunluğunun galebe çalmasıyla yükümüzü sırtımızdan atmayı arzularız. Bestecinin gayesini anlatan satırlar bunlar. İşte burada soprano vokal devreye giriyor. Ve bu kısa bölümde ilk sakin anı tatma imkanına kavuşuyoruz. Son hareket yani final o kadar uzun ki iki alt bölümle ifade edilmekte. İlkin şüphe kabilinde yükselen temsil nihayetinde coşkulu bir geçiş ile sonsuz yaşamın büyüleyiciliğine yükseliyor. Sık sık sessizlik veya minimal seslerle kesilen performans sonlarda ruhaniliği yansıtan soprano ve koro ile zenginleşiyor. 

Şef Otto Klemperer dönemin en başarılı isimlerinden ve Alman disiplinine sahip olarak yıllarca Londra merkezli The Philharmonia Orchestra'yı yönetmiş. Romantizm ve Mahler konusunda ise görüşlerim bellidir. Biraz tanıma ve öğrenme amaçlı bir dinletiye dönmüş durumda tüm çabam.

7,50-/10