W.A. Mozart - Le nozze di Figaro (2004, Rene Jacobs )

 

Gelmiş geçmiş en iyi opera bestesi olarak değerlendirilen Figaro'nun Düğünü o dönemdeki yüksek kültürün efsanelere ve kahramanlıklara dayalı operalarını karşısına alarak güldürü alanında (opera buffa) almış da başını yürümüş. Her iyi çalışma gibi zamanında değer görülmemiş. Klasik müzikte şahsen ısınamadığım bir tür opera. Bir kere görsellikten bağımsız düşünülmemeli kesinlikle. Tiyatro ve müzikal karakteri küçümsenmemeli. O yüzden her ne kadar bu Concerto Köln versiyonunu bulamasam da youtube'da, İtalyan kökenli ve İngilizce altyazılı performansını da dinleme fırsatı buldum ki Agapo te Muzike kanalı bir göz atmayı hakediyor. Sadece müzik değil aktörlük de göz doldurmakta.  Uzun lafın kısası yine de tam ısınamadım. Talihsiz zamanlamalara, birbirlerine tuzak kurmalara, yanlış anlaşılmalara dayalı bol konuşmalı üsluba yakın tarzıyla , dolu dolu 3 saate varan upuzun süresiyle, gerçekten de zorlayıcı olabiliyor bazen. Belki o zamanlar modernist bir ifade addedilmiştir lakin bugün yüksek kültürünün güçlü bir nişanesi bu opera. Neyseki prodüksiyon iniş çıkışlarıyla aşırılıklara teslim olmuyor, tam tersine ve şaşırtıcı bir şekilde kafa dinlettiren bir etkiyi hissetmek mümkün. Gene de o ünlü figarofigarofigaro nağmesini burada bulamayacağınızı söylemek gerekli, belki Sevil Berberi'nde olabilir.

Susanna da ne Susanna'ymış ha!

7,50+/10

Mozart - Violinkonzerte: No. 3 G-Dur KV 216; No. 5 A-Dur KV 219 (1978)

Belki de dünyanın en iyi keman virtüözlerinden Anne Sophie Mutter'in 15 yaşındayken Karajan desteğiyle arkasında ünlü Berlin Filarmoni Orkestrasıyla kaydettiği bu ilk çalışması Mozart'ın 3 ve 5 nolu keman konçertosunu içeriyor. Bu kadar dahinin bir araya geldiği bir çalışmayı performans açısından değerlendirmenin şartları bile oluşmadığından burada konuyu kapatıyorum. Tamamıyla öznel yaklaşımım ise şu şekilde. Bir, keman o kadar da sevdiğim bir enstrüman değil. Bir grubun parçası değil de solo icrada kulağıma tonlaması fazla keskin geliyor. Konçertolarda da bildiğiniz gibi arkada orkestra desteği baki olmakla beraber şov kemana ait sonuçta. İkincisi ise Mozart. Bana fazla Avrupai, katı ve snob geliyor dinlediğim kadarıyla. Türk Marşı adıyla bestesi olan biri için bunu söylemek kulağa garip gelse de öyle. Hatta yeri gelmişken söyleyeyim, 5. konçertonun son parçasındaki farklı ve güzel pasajı ve çalma tekniği sebebiyle Türk konçertosu diye bile adlandırılıyormuş bu beste. Üçüncüsü, Karajan mükemmelliyetçiliği.

7,0-/10

V.A. - Amadeus (1984, Neville Mariner) OST

Klasik müzik ağırlıklı, Jaroslav Krce bestesi bir kaç dakikalık güzel çingene havası  haricinde, bu soundtrack Franelli'nin hayatını anlatan filmin değil daha çok Mozart odaklı bir konu işleyen Amadeus isimli filmin müzikleri imiş. Kastrato sesiyle ortalığı inleten Franelli'nin filmini hayal meyal izlediğimi hatırlamakla beraber bu filmi görmedim. Aslında Mozart temasını albümde yer bulan parçalarda da bulmak mümkün. Giovanni Battista Pergolesi adlı bestecinin melek sesli çocuklar korosu minvalindeki  Stabat Mater yorumundan bir parça ise bu temayı bozan diğer bir istisna olmakla beraber sound olarak cukkadanak oturuyor, yerini buluyor albümde. Klasik müzik üstbaşlığı altında tanımlanabilen senfoniler, piyano konçertoları, requiem ve mass gibi dini besteler, aryalar ve operalardan örneklemeler, hepsi bu albümün kanatları altına doluştuğundan olsa gerek ben klasik müzik severlerde oluşan büyük beğeni dalgasında kulaç atamaz durumdayım. Başta Figaro'nun Düğünü olmak üzere operadan seçkiler albümün ayağında ağırlık oluyor, dibe çekiyor. Bunu klasik müzikte vokale bir türlü alışamamış biri olarak söylüyorum. Bir buçuk saati aşkın süren kayıt başlarken ki etkisini sonuna kadar sürdüremiyor yani. Bununla birlikte Mozart'ı belirgin sounduyla brilikte yine usta bir şefin yönetiminde elbette dinlemek ayrı bir zevk. Bu arada aklıma takılan bir kaç soru: Neden triolar bütün elemanların ismini paylaşmaz, MFÖ değil de neden Kerem Görsev trio'dur misal. Bir de neden bizim basın illa Tsipras der? Çuprayı tsipura diye mi yazıyoruz?

7,75+/10

Albinoni: Adagio / Pachelbel: Canon / Bach: Air / Vivaldi: La notte / Mozart: Serenata notturna / Gluck: Dance of the Blessed Spirits (Karajan,1984)

Albüm kapağındaki parti havası insanı ister istemez yanıltıyor. İşin içinde Alman disipliniyle yoğrulmuş Karajan olunca bu beklenmedik bir şey değil. Çünkü eserleri orjinallerine olabildiğince sadık ve muntazam bir detayda işleyen dünyaca ünlü şefin kayıtlarında ben de biraz duygu kısmının ihmal edildiğini düşünenlerdenim. Ve bunu klasik müzikten anlamayan biri olarak bile rahatçana söyleyebiliyorum. Albinoni, Pachelbel, Bach, Gluck ve Mozart gibi belli bir dönemin bestecilerinin eserlerinin toplandığı bu derlemeyi dinlerken çekeyim dizime kadar taytı, takayım beyaz perukayı, pudralayım suratımı, atayım finkimi vals salonunun ortasında gibi düşüncelere kapılmamak lazım. Şefimizin tempoyu artırayım tribünlere oynayayım halka hitap edeyim gibi bir kaygısı namevcut. Tabi ki bir tercih meselesinden bahsediyorum. Yoksa ağırlıkla keman ve flüt ağırlıklı bu parçaların bitişik nizamda ses olup vücut bulmasına tanık olmak da oldukça keyifli. Bu arada alışılageldiği üzere orkestra Berlin filarmoni.

7,50/10

W.A. Mozart - Eine Kleine Nachtmusik / Serenata notturna / Notturno, K. 286 (1984 , Hogwood / Academy of Ancient Music)

Yaylı çalgılara dayalı bu çalışma her ne kadar oda orkestrası tadında olsa da albüm kapağında vermek istediği gibi bir kır bir safahat havasını da yansıtmaya çalışıyor. Başta giriş parçası bir küçük ufacık gece müziğinin başlangıcı herkesin duyduğu bildiği klasik melodiler arasında yerini alıyor. Aslında bu albüm 3 çalışma içeriyor: Eine Kleine Nachtmusik , Serenata notturna, Notturno, K. 286. Ama ben gönlümü piyano musikisine kaptırdığım için bu orta tempo gıygıy resitaline fazla takılmıyorum.

7,50-/10