Gogol - İvan İvanoviç ile İvan Nikiforoviç'in Öyküsü

 Cumhuriyet gazetesinin sanırım doksanlarda ya da olsa olsa erken 2000'lerde gazete promosyonu olarak verdiği bu klasik eserler serisi efsanedir. Maalesef çok azını toplayabilmişim. Topladıklarımı da bir kenara atmışım. Rus edebiyatının öncü ismi Gogol'un uzunca bir hikayesi de budur ve bu seri içinde yer almaktadır.Şimdi de okuma zamanıdır. Yine kendine has hiciv güldürüsü ile kaleme alınmış. Rus zenginlerin, toprak sahiplerinin incir kabuğunu doldurmayacak meselelere takılmasını işliyor eser. Bir zamanlar yakın arkadaş ve komşu İvanların (yazamayacağım tüm isimlerini gayri) eften püften bir sebeple tartışmaları, kasabanın eşrafının tüm ısrarı ve kafa koluna rağmen birbirlerini dava edişlerini okuyoruz. On yıllar ardından bile hala büyük bir iştahla bitmek bilmeyen davanın takipçileri olduklarını gözlüyoruz. Yazar da son cümleyle ne diyor? Beyler, bu dünya ne kadar can sıkıcı!

Gogol - Bir Delinin Anı Defteri - Palto - Burun - Petersburg Öyküleri ve Fayton

 

Petersburg Öyküleri diye belirtilip Neva Bulvarı ve Portre isimli öyküleri kapakta zikretmemenin mantığını ya da tüm öyküleri tek tek kapakta yazılmasının sebebini eserin 1830'lardaki orijinal baskısında aramak lazım. 1830'larda bizim coğrafyalarda ne yapıldığını, buna rağmen geri kabul edilen Rus çarlığında fantastik ve sürrealist edebiyatta ve inanılmaz yetkin bir dille eserlerin verildiğini nasıl değerlendirmemiz gerektiğini ayrıca bir düşünelim. Hatta Gogol'un devlet erkanını hicvettiği bu öykülerin bugünkü pek demokrat ülkemiz koşullarında yazıya geçirip geçirilemeyeceğini de düşünün isterseniz. Derleme öykü kitaplarında yer verilen hikayelerin hepsi, doğası gereği aynı kalitede olmuyor. Neva Bulvarı ile Palto bu cihette karşılaştırılamaz bile. Rus yazarların hepimiz Gogol'un Palto'sundan çıktık diye kabul ettikleri ( belki de Gogol'un Burun'undan düşmüşlerdir) gibi Palto diliyle, hicviyle , kurgusuyla zamanı için hakikaten de bir üst nokta. Üstelik İşbankası baskısının tercümesi de akıcı bir güzellikte. Portre'nin gotik atmosferi, Burun'un sürrealizmi, Bir Delinin Anı Defteri'ndeki adım adım hezeyanda kayboluşun pskolojik tezahürü. Hepsi bu derlemeyi zamanın kuru kemikli ellerinden çekip alıyor ve eseri evrensel bir konuma yerleştiriyor. Bu baskı da iyidir, candır, eh o zaman tavsiyedir.