J.D. SALINGER etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
J.D. SALINGER etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

30 Temmuz 2017 Pazar

J.D. Salinger - Yükseltin Tavan Kirişini Ustalar - Seymour Bir Giriş

Böylelikle büyük ustanın eserlerini tamamlamış oluyorum. Bu ince eserin ismi biraz şaşırtıcı. İki uzunca öyküden oluşuyor yapıt. Bir Giriş ibaresi ikinci öykünün isminin devamı aslında. Bu öykülerle yine Glass ailesinin enteresan hayatına konuk oluyoruz. İlk hikayede askerden izin alan Buddy'nin abisi Seymour'un düğününe gitmesini okuyoruz. Diyalog ağırlıklı geçen metin, düğünün iptal olmasıyla Buddy'nin kendini bir kısmı oldukça tepkili misafirlerle birarada bulmasıyla ilerliyor. Hızla okunan, sular seller gibi akan bir metin. İkincisinin tersine. Bazen yazarın ne kadar edebiyat takıntısıyla zor bir dille yazdığını biliyoruz. Üstüne üstlük çevirmen de ki Harry Poter tercümelerinden tanıdığımız Sevin Okyay yapmış, aynı anlayışı derinleştirdiğinden okumak bir müddet sonra azaba dönüşebiliyor. Hikayede artık 40 yaşına basmış Buddy'nin hayranlık duyduğu, otuzlarının başında intihar etmiş (spoiler değil, bilmeyen yok) abisi Seymour hakkında biraz da çağrışım yoluyla aklına geleni anlattığını da göz önünde bulundurursanız, bağlantıları yakalayabilmek (ki o devrin Amerika kültürüne göndermelerin sıklığı da diğer bir veri) için sık sık geriye dönüp cümleleri baştan okuma ihtiyacı duyacaksınız. Ayrıca metin o esrarengiz intiharın sebepleri hakkında bir şey de söylemiyor! Oh shit! Yine de, yine de böyle ustalıkla yazılmış bir hikayeyi okumaktan pişman olmak mümkün değil.

7,5

8 Mart 2015 Pazar

J.D. Salinger- Dokuz Öykü

Hikayelerin ruhuna göre yazım tarzını değiştirebilen büyük bir isim Salinger. Genelde basit ve hayattan fotografik bir kesinti minvalinde ilerleyen hikayeler yine de anlattığı ve anlatmadığı ile okuyucuyu sarsabilecek tatlar barındırıyor. Misal Eskimolarla Savaştan Hemen Önce'de genç Ginnie, uyuz olduğu sınıf arkadaşından verdiği borcu almak üzere (kısaltarak anlatıyorum, bu kadar basit değil vuku bulan olaylar) evine uğradığında önce ağabeyi sonra da ağabeyin bir arkadaşıyla sohbet etme imkanı bulur. Ardından parayı almadan çıkıp gider. Tomurcuklanan bir aşktan çok daha derin bir anlam içerdiğini sezersiniz hikayenin. Eleştirmenler İncil ile bu hikayenin bir ilişkisini ortaya koymaya çalışmışlar felan. Dili ile, örüntüsü ile bu kadar yalın bir hikayenin yatay görünürde ve aynı zamanda dikey hissedilen bağıntıları aracılığıyla kendini bir kez daha okuma hatta araştırma yönünde harekete geçirebilmesi, öykücülüğün okuyucu üzerindeki sarsıcı etkisi kanıtlamak için güzel bir örnek teşkil ediyor. Bir hikayede savaşın askerler üzerinde yaptığı psikolojik etkiyi, diğerinde ailesine karşı yabancılaşmış evhanımlarının hayatı anıları üzerinde anlamlandırmaya çalışmalarını okuma imkanı buluyoruz. Diğer etkileyici bir hikayesi De Daumier-Smith'in Mavi Dönemi adını taşıyor. Paris'te büyüyüp tekrar Abd'ye dönen sanatçı ruhlu genç bir adamın kimlik değiştirerek bir sanat okulunda öğretmen olmasını ve ruhani bir uyanma anı yaşayana kadar bir rahibe ile yakınlaşma çabasını da içeren uçarı hayatını okuyoruz. Mesela bu hikayedeki dil de diğerlerinden farklı olarak öze uygun biçimde oldukça havai, alaycı ve okuması eğlenceli. Son hikaye Teddy ise yazarın uzakdoğu felsefesini belki de biraz da didaktik bir şekilde aktardığı manifesto gibi okunabilir. Eserlerinde sıklıkla yer verdiği zeki ve gizemli çocuk imgesi üzerinden, on yaşındaki baş karakterin dilinden aydınlanmanın mantığı açıklanıyor. Bu h,kaye ayrıca yazarın okuyabildiğim en sorunlu çocuk karakterini de Teddy'nin kızkardeşi olarak gözler önüne seriyor. Muz Balığı için Mükemmel Bir Gün hikayesi başta olmak üzere ki baş karakter Seymour'un bizzatihi kendisi zaten, meşhur Glass ailesinin fertlerine dair göndermeleri de okuyabilmek mümkün.

31 Mayıs 2014 Cumartesi

J.D. Salinger - Franny ve Zooey

Glass ailesinin yirmili yaşlarına varan fertlerinden Franny ve Zooey, Buddy ile abileri intihar etmiş olan Seymour'un etkisi altında yetiştirilmelerinin sonuçlarıyla kitlendikleri bir noktaya varmışlardır hayatlarında. Çavdar Tarlasındaki Çocuklar'ın izlerini taşıyan kitap aslında ortak olarak Salinger'in bir bakıma kendi yaşamından besleniyor. Glass ailesinin çocukları daha küçüklerken sırayla ve kimi zaman birlikte bilgi yarışmalarına katılmış ve belli bir tanınırlığa ulaşmışlardır. Aksine insanlarla bağları zayıflamıştır. İki kardeş entelektüel olarak yapmacık tavırlı insanlardan, daha doğrusu çoğunluğun hüküm sürdüğü yaşamın kendisinden soğumuşlardır. Genç bir aktör olarak popüler senaryolara sadece burun kıvırmakla kalmayıp ağzına geleni söyleyerek senaristleri çileden çıkaran Zooey ağabeylerini suçlamaktadır. Evin oturma odasında kanepede okuduğu bir kitabın etkisiyle duraksız bir şekilde bir kaç cümlenin tekrarına dayanan bir dua ile 'kurtuluş'a varacağını düşünen kızkardeşi Franny depresyonun eşiğinde annesinin ardarda önerdiği tavuk suyu çorba servisine ısrarla direnmektedir.. Diyaloglara dayanması sebebiyle büyük oranda bir tiyatro oyununu hatırlatan öykü kitabında bu iki kardeşin sohbetinin yıkıcı bir evreye gelmesini son sayfalardaki ani değişikliğe kadar okuma imkanı bekliyoruz. Roman kadar etkileyici olmaması bir yana, Glass ailesini konu alan diğer öykü kitaplarına sevkedecek kadar hoş ve düşündürücü bir kitap.

..üniversitenin de dünya yüzünde hazine filan biriktirmek için kurulmuş, her şeyi önceden belli, boş ve anlamsız yerlerden birinden ibaret olduğu fikrine taktım kafayı ve ne yapsam bunu kafamdan çıkaramadım. Yani, hazine hazinedir, anasını satayım. Hazine dediğin, para olmuş, mal mülk olmuş, hatta kültür ya da düpedüz bilgi olmuş, ne farkeder ki? Bütün bunlar, ambalajını açarsan eğer, tamamen aynı şeymiş gibi gelmeye başladı bana - hala da öyle geliyor ya! Bazen bilginin - her halükarda, bilgi için bilgi haline geldiği zaman - en kötüsü olduğunu düşünüyorum. En az bağışlanabilir olanı herhalde" Franny, sinirli bir edayla ve aslında hiç gereği yokken, saçını tek eliyle arkaya attı "Kırk yılda bir - sadece kırk yılda bir - bilginin bilgeliğe varması gerektiğine ve eğer bu böyle değilse o zaman da hepsinin iğrenç bir zaman kaybı olduğuna dair baştan savma da olsa, minicik ve nazik bir gönderme olsaydı hiç olmazsa, bütün bunlardan bu kadar umutsuzluğa kapılmayacaktım belki! Ama bu asla olmuyor! Bilginin hedefinin bilgelik olması gerektiğine dair bir ipucu bile verdiklerini duymuyorsun kampüste. Bilgelik kelimesinden söz edildiğini duymuyorsun neredeyse! Komik bir şey duymak istiyor musun? Gerçekten komik bir şey duymak istiyor musun ha? Üniversitede nerdeyse dört yıl boyunca ve bu kesin gerçek- bilge kişi teriminin kullanıldığını işittiğim tek an, birinci sınıfta, Siyaset Bilimi dersinde olmuştu, hatırladığım! Nasıl kullandıklarını da biliyor musun? Borsada bir servet yaptıktan sonra Washington'a gidip başkan Roosevelt'e danışman olmuş hoş, yaşlı ve tonton bir devlet adamından bahsederlerken kullanmışlardı. Samimi söylüyorum! Dört yıllık üniversite boyunca, neredeyse! Bunun herkesin başına geldiğini söylemiyorum, ama aklıma geldiği zaman öylesine altüst oluyorum ki ölebilirim"

29 Haziran 2013 Cumartesi

J.D. Salinger - Çavdar Tarlasında Çocuklar

En çok satılan kitaplar arasında yer almasına tezat bir şekilde, hep ağır bir kitap olduğunu düşündüğüm için okumaktan kaçındığım bu kitabı nihayetinde tatilde  bitiriverdim. Geç kalmışım. Bir arkadaşın zorlamasıyla mefistoya sorduğum ve oradakilerin haklı küçümsemesine mazhar olduğum ki o zamanlar teoman'ın şarkısı sebebiyle pek bir revaçtaydı, gönülçelen ismindeki romanın yeni basımları aslına çok daha sadık bir biçimde adlandırılmış durumda. İzlenimlerim şunlar: Bu kitaba da  Houlden Caulfield ile kızkardeşi hatta en küçük  rollerdeki Stradlater ve Ackley gibi karakterlere de bayıldım, bittim. Kabul ediyorum,  Houlden olmak üzere karakterler bir miktar abartılığa dokunuyor. Ama bu kadar sahici ve etkileyici ayrıca kolay okunan bir kitaba uzun süredir denk gelmemiştim. Kalbe dokunan hikayeler vardır ya. İyi oldu. Güzel oldu.
Houlden okuduğu lisede edebiyat hariç diğer derslerin hepsinden kalması sebebiyle yine atılmıştır. Evine dönmek için 3 günü vardır daha. Bu süreçte eve ailesine mektubun ulaşacağını düşünmektedir. Bu arada hikaye 40'ların sonunda geçiyor. Houlden, hayata alaycı ve yalnız bir bakış açısına sahip bir genç. Hemen hemen herkes yapmacıkdır, nefret edilesidir ona göre. Hatta güzel öyküler yazan abisi bile Hollywood'a giderek senaristliğe başladığı için o kulvara katılmıştır. Bu yüzden Houlden çok rahat yalan söyler, insanlarla kafa bulur, sosyal ilişkileri insanları eleştirdiğinin tersine yapaydır yani. Sevdiği ama bir türlü yeniden görmek istemediği, çekingenliğinden değil, kızla çıkan yakışıklı ve cinselliğe düşkün Stradlater ile kavga edince yurdu terkederek sigaranın ve alkolün eşliğinde gecelere akar. Mevsim kıştır, şehir New York'dur. Taksi şoförlerine kafasını kurcalayan Central Park'taki ördeklerin kışın nereye gittiğini sormaktan ve onları içki içmeye davet etmekten vazgeçmez. Yaş haddinden dolayı kimi yerlerde içki içemese de aptal ve yapmacık kızlarla dans eder, kulüplere takılır. Eski bir öğretmenin yanında kalacakken aşırı şefkatli davranışından ürkerek yine dışarılara atar kendini. Bir otelde hayat kadını çağırır ve parasını ödeyip geri gönderir. Fazladan para isteyince kadının satıcısı, vermeyi reddeder ve yine dayak yer. Alıp başını gitmek, kimsenin bilmediği bir yerlerde benzincide pompacı olarak konuşmama yemini etmiş bir suskunlukta yaşamayı planlarken çok sevdiği kız kardeşi Phoebe'yi gizlice görmeye çalışır. Houlden'ın aksine Phoebe küçük yaşına rağmen olgun ve güçlü bir karakterdir. En son ki veda için okulun öğle arasında kardeşini çağırdığında Phoebe'nin de valiz hazırlayıp yanına geldiğini görür. Phoebe pek ısrarcıdır, trip atar abisine. Lunaparkta vakit geçirdikten sonra Phoebe'nin de sayesinde evine dönmeye karar verir. Bütün davranışlarına rağmen Houlden bir uçurumun kenarındaki çavdar tarlasında oynayan çocukları uçurumun kenarında yakalayan biri olarak kendini tasvir edecek kadar incelikli birisidir aslında. İşin gerçeği Houlden arasının çok iyi olduğu kardeşi Allie'nin ölümünü bir türlü atlatamamıştır. En sonda da sevmese bile hayat denilen oyuna katılmayı kabul ederek yeni okula ve psikiyatri terapilerine başlar.
Baştan sona vurucu saptamalarla, özlü sözlerle dolu olan ve dönemsel olarak okuyucunun kendini özdeşleştirmekten kaçınamayacağı Houlden'ın ağzından yazılan kitap yine böyle bir sözle bitiyor. (Bu arada yazar kendi hayatından da kesitler taşıyan bu karakterin sinemaya taşınmasına ömrü boyunca karşı çıkarak bu karakter etrafındaki fenomenin daha da güçlenmesini sağlamış)

Sakın kimseye bir şey anlatmayın. Herkesi özlemeye başlıyorsunuz sonra.