N. K. JEMISIN etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
N. K. JEMISIN etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

19 Mayıs 2014 Pazartesi

N.K. Jemisin - Miras Üçlemesi II: Parçalanmış Krallıklar

İlk kitap ile karşılaştırıldığında üç aşağı beş yukarı aynı tat bırakıyor insanın ağzında bu kitap. O kitabın zayıf yönleri, örneğin çeviri, gibi eksiklikler tamamlanıyor. Yine saray komplosundan sıkıldıysanız bir ölçüde burada o da gideriliyor. Ama dedektiflik manasında bir gerilim gizem olayı tam gaz devam ediyor. Romantizm bir değil iki tanrının da içine katıldığını düşündüğümüzde perçinlenmiş durumda. Metindeki durağanlık-aksiyon ikiliğinin temposunda göze çarpan aksaklıklar veya kurgusal tekrarların fazlalığı ufak tefek can sıksa da arka plan çok güçlü. Konunun sokaklarda geçmesi ve laf aramızda Oree'nin daha sempatik br karakter olması milim oranında tercihimi Parçalanmış Krallıklar lehine kaydırıyor. Tekrar etmek gerekirse genelde bayan okurlardan oluşan romantik ve fantastik kurgu okuyucularının desteğiyle büyük beğeni kazanan bu seriyi klasikler arasına şahsen ben dahil edemiyorum. İşte tam da bu sebeple, karanlıklar tanrısı ile aşk var yafu for god's sake!, genelin beğenisi ilk kitap üzerinde yoğunlaşmış durumda.
Gri Tanrıça'nın doğuşunun, Itempas'ın sürgününü üzerinden 10 sene geçmiştir. Başkent Gökşehir'in ortasında devasa bir büyülü ağaç yükseldiği için ismi Gölgeşehir olmuştur artık. Sokaklarında tanrı çocukları gezmektedir. Her biri gerçekmiş gibi yaşamaktan gücünü alır. Nasıl Sieh çocuk gibi yaşıyorsa, çöpte yaşayan, borçlar hukukuyla ilgilenen, suikastçilere kendini adamış pek çok sahada hünerini gösteren tanrı çocuğu da bu yaşantının yolunu tutturmuş, hatta kimileri kendilerine mürit bile bulmuştur. Ama Gri Tanrıçanın emirleriyle ortalığı daha fazla karıştırmamak için kenti terketmeleri yasaktır. Arameriler hala dünyayı yönetmektedirler. Diğer tanrılara tapım serbest olmakla birlikte insanlar yaşanmış olan olayların pek farkında değildir. Evet, Gri Tanrıça tekrar doğmuş Nahadoth serbest bırakılmıştır. Itempas da herhalde oralarda bir yerlerdedir. Onun fani bedene hapsedilerek şehrin sokaklarına mahkum edildiğini pek az kişi bilmektedir. Arka plan bu şekilde. Hikayemiz ise Oree ismindeki kör bir sanatçının etrafında gelişiyor. Kör olmasına rağmen büyüyle ilgili şeyleri ve tanrıları, kendilerini saklamadığı sürece, görebilmesi şaşırtıcıdır. Üstüne üstlük tanrı çocukları ile oldukça haşır neşirdir. Borçlar tanrısı Madding ile yeni ilişkisini bitirmesine rağmen aşkları derindir. Bir de evinin kapısının önünde kanamadan ölen başka bir tanrı çocuğuna benzemekle birlikte her kendini öldürdüğünde, kasti ya da dikkatsizlik sonucu, acılar içinde tekrar doğmasıyla bu sınıflamaya da tabi tutulamayan sessiz, insanları hor gören bir şahsı da evine buyur eder. Esmer teni, beyaz saçları, tanrısal fiziği ile Oree'nin idrakı geç olsa da baştan beri anlıyoruz ki onun ismi I ile başlıyor. Gün doğar ve batarken vücudunun büyüsel bir ışık yayması sebebiyle Oree ona Ferli diye sesleniyor. İşler bu kadarla kalmıyor, Oree oldukça sevilen bir genç tanrıçanın öldürülmüş bedenini bir ara sokakta bulur. Sadece göksel üçlü ve daha güçlü tanrı çocuklarının öldürebileceği bu tanrıçanın ölümü oldukça vahşicedir ve sonradan görülür ki kalbi çalınmıştır. Olayı soruşturan Itempas rahipleri gözünde Oree ve Ferli, ironik olarak, suçlu konumuna düşerler. Oree'nin bir pazar yerinde çizdiği resmin boyut kapısına dönüşmesiyle bir kaç düzen koruyucusunun ölümüne sebep vermesi de ona pek yardımcı olmayacaktır. Kızcağız Madding'in koruması altına girerken bir de tanrı çocukları olayı soruşturmaya başlar. Zira Nahadoth insanlara 30 gün süre vermiştir. Ortalığı dağıtacaktır yoksa. Fakat esrarengiz bir adam çıkar boyutsal delikler açarak bu tanrı çocukları ile birlikte Oree'yi sonsuzluğa hapseder. İçlerinden sadece Oree sonra da onun ricasıyla Ferli çıkartılıp, tarikatlarında zorunlu konuk edilir. Anlaşılan o ki Oree gibi bu adam da, Nyphri, bir iblisdir. Yani damarlarında atalarından kalma tanrı-ölümlü kanı dolaşmaktadır. Kısıtlı da olsa büyü güçlerini buna borçludurlar. Nyphri tarikatlarına katılması için Oree'yi iknaya çalışır, ikna edemediği vakitte de hapsedip zorla kanını almaya. Karanlık tanrıyı öldürmek için ortaya çocuklarını öldürerek yem atan bu tarikat aslında aşırı Itempasçıdır. Tabi Itempas'ın da kendi tapınaklarında ve bu durumdan acayip hoşnutsuz olduğunu bilseler ne iyi olurdu. Sonuçta tanrılara zehir işlevi gören kanlarıyla silahlanan Nyphri onların kalplerini de yiyerek insansı görünümünü ilüzyonla saklayan korkunç bir yaratığa dönüşmüştür. Neyse, bu boşluktan resim çizme gücüyle Madding'i çağırıp kurtaran Oree kısa sürede onun ölümüne sebep olur. Umutsuzluk, Ferli ile arasının iyice bozuşması, vs...ağır yaralı kurtulurlar, düzen koruyucularına sığınırlar. Bu tarikatın içindeki casuslar aracılığıyla operasyon başlar. Arameri soylusu Nyphri'nin eşi tutsak edilir ama Nyhri kendi boyutunda iyice güçlenmiştir artık. Oree'yi göksaraydan bile kaçırabilmektedir. Onu ya Ferli'yi öldürerek kendini kanıtlamasını ve tanrılara karşı açtığı savaşta ortak olarak evreni yeni baştan yaratma teklifini sunar. Ya da bittabi ölecektir. Oree Ferli'nin kalbine bir şeyler çizer ve Nahadoth'un laneti üzerinden bir an kalkar. Aydınlıkların efendisi güneş gibi doğarak Nyphri'yi öpüverir. Aramerilerin lordu Tvril, Oree'yi tanrılara karşı güvence olarak kullanılabilecek değerli kanı dolayısıyla sarayda zorunlu ikamete tabi tutmak istese de zaten elinde Nyphri'den kalma yeterince bulunduğundan ikna olur ve Oree ve Ferli için tanık koruma programı başlatarak yeni bir kimlikle basit bir kasabaya yerleştirir. Oree tümden kör olmuştur bu sürecin sonunda. Bir yıl boyunca da Ferli onun uşağı gibi hayatını idame ettirmesine yardımcı olur. Ferli ilk kitapta bahsi geçen işkenceleri neden yaptığına dair içini döker. Aydınlığın karşıtı karanlık değil yalnızlıktır. Sonuçta Itempas adam olmaya mı ne başlamıştır. Fakat Yeine ile Nahadoth çıkagelir. Nahadoth bin yıllar süren işkencenin karşılığının 10 yılda alındığından dolayı sinir küpüdür. Zira Oree ile insan Itempas sonunda biraraya gelmişlerdir ve mutlu bir hayat görünmektedir. geleceklerinde. Tabi Nahadoth'un devreye girmesiyle Oree ayrılmak istediğini söyler ve Itempas anladım ben mevzuyu, öyle olsun ne yapalım der çıkar gider. Yalnız Oree hamiledir ve kitabın tümü karnındaki çocuğa hayatını anlatmasıdır. Zira iblis çocukları anne karnında dahi hatırlayabilmektedir.

4 Mayıs 2014 Pazar

N.K. Jemisin - Miras Üçlemesi I: Yüz Bin Krallık

Eleştirmenlein gözünde hayli beğeni toplayıp pek çok ödüle aday gösterilen serinin bu ilk kitabı, piyasayı saran genç kızlara yönelik romantik fantastik kitaplar arasında kaybolmuş durumda. Uzun süredir üçlemenin son cildinin basılmamasını da buna ve tabi ki yayınevinin yetersiz tanıtımına bağlamamak elde değil. Ki DEX yayınevi ya da markasının arkasında oldukça güçlü bir isim Doğan Egmont bulunmasına rağmen işler böyle. Neyse ki yazar ablamız bize bir kıyak çekmiş ve ciltler arasında konu bağlantısını minimuma indirgemiş. Yani bu ilk cildi okuduğumuzda düğümler çözümleniyor, hikaye son buluyor. İsterseniz gönül rahatlığıyla kütüphaneye kaldırıp okumanızı sonlandırabilirsiniz. Ya da çocuk tanrı pek sempatik Sieh'in başından geçenleri okumak istiyorum derseniz ikinci kitabı da okuma heybenize atıverirsiniz. Bu arada kitapta romantizm hiç yok değil, temel olmasa bile güçlü bir öğe olarak gözümüze çarpıyor. Neyse ki kadın kahramanımız Yeine bir vampire değil karanlıklar tanrısına aşık oluyor :) Konu olarak Darr ülkesinin başına geçen genç Yeine, tüm krallıkların üst-yöneticisi olan Aydınlık tanrısının vekili Arameri halkının baş, dedesi Dekarta tarafından tahta aday veliahtlardan biri olarak göksaraya davet edilir. Bu noktadan itibaren annesinin göksarayı terkedip tahttan feragat ederek Darr kralı ile evlenmesinin ve bunun Dekarta ile arasında yarattığı gerilimin gizemini aralamaya çalışırken öte yandan diğer veliahtların karşısında aslında hiç şansı olmadığı bu yarışı kendi lehine çevirmeye çalıştığı bir entrikalar zincirini eline yüzüne bulaştırmadan yürütmeye çalışır. Diğer taraftan da biz okuyucunun pek de bilmediği o dünyanın tarihi, dini mitolojisi yeri geldiğinde ve de sık sık geri dönüşlerle bize aktarılır. Bu yeterince karışık değilmiş gibi ölü bir tanrıçaya ait anılar zihninde canlanarak sayfalarda yerini bulur. İşte bu farklı yazım tekniği eleştirmen ve okuyucunun hoşuna gitse gerek. Neyse ki dil bu tempolu anlatımın içinde sürükleyici basitliğiyle ayrı bir handikap oluşturmaktan uzak. Hatta dilin azı zaman şiirselliğe aralandığını da duyumsuyorsunuz. Ama editör kontrolünden pek de sıkı geçmemişcesine tercümenin getirdiği sakatlıklar da mevcut kitapta. Arkaplanın, ülkelerin, tarihin, tasvirin ve psikolojik çözümlemelerin detaylarına başat karakter olan aksiyonu düşürmemek için girilmemiş. Buna rağmen farklı ve yaratıcı mitolojisi, aslında mit demek yanlış olacak, etiyle kanıyla tanrılar ve çocukları sayfalar arasında nefes alıyor, böyle ağzımıza balparmak çalınıyor, arkaplan anlamında o derinliği okurken hissettiriyor. Nihayetinde kolay ve zevkle okunan bir çalışma ortaya çıkıyor. Türün efsane kitaplarına yaklaşır mı? Hadi onu geçtim ucundan benzettiğim Mistborn'a yaklaşabilir mi? Zor zanaat efenim.
Maelstrom isminde etliye sütlüye karışmayan bir yaratıcı önce aydınlık tanrısı Itempas'ı, sonra da karanlıkların, gecenin tanrısı Nahadoth'u yaratır. Birbirlerinin zıttı oldukları için çok döğüşürler, aynı zamanda ilginç bir sevgi ile birbirine bağlıdır bu tanrılar. Gel zaman git zaman denge tanrısı daha doğrusu tanrıçası olarak Enefa yaratılır. Üçü göksel panteonu tamamlar. Düzenim bozulmasın diyen takık bir tanrı, karşısında kaosa ve değişime yatkın bir diğeri. Dünyayı ve evreni yaratan Enefa, Nahadoth'a yakınlaşır ve ondan çocukları olur. İsmini zikretmeyeceğim savaş tanrıçası, bilgi tanrıçası ve pek sempatik çocuk tanrısı Sieh gibi. Tabi her yaratımı düzeninin bozulması olarak gören ve Nahadoth ile aralarındaki ilişkiyi kıskanan Itempas, Enefa'yı öldürür. Dünyanın yerle bir olduğu tanrılar savaşında da diğer tanrıları yener. Bunları kendi takipçisi olan insan ırkı Aramerilere tutsak olarak verip emirlerine bağlar. Göksarayda insan formunda köle olarak yaşamaya başlarlar. Nahadoth ise gündüz insan ve gece ise o halini hatırlamayan güçleri kısıtlı tanrı formundadır artık. Arameriler sadece tanrıları değil kendi kanlarını taşıyan her insanı da saraya hapseder ve aralarında kanlarının saflık derecesine göre bir hiyerarşi geliştirir. Diğer tanrıların tapınımı elbette yasaktır, işkencelere tabidir. Yeine saraya asıl çağrılmasının sebebinin diğer iki veliahttan birini seçip Enefa'nın gücünün maddeleştiği radyasyonvari taşı taht değişim gününde seçtiği kişiye sunma görevidir. Sonu ölümle bitmesi kesin bir görev. Tutsak tanrılar ise Yeine'in annesi ile hamileliğinde bir anlaşma yapmıştır.  Enefa'nın ruhundan geriye kalanlar kızında yani Yeine'de can bulacaktır. Bu ayin esnasında taşı eline alan Yeine kendi benliğini yitirip tekrar tanrıçayı uyandıracaktır ve tanrılar serbest kalacaktır. Yeine, eyvallah der zaten öleceğim bir işe yarayayım bari. Bu esnada ona çocuğu gibi sokulan Seine ile yakınlaşır ilkin. Sonra da Nahadoth'un arzusuna teslim olur. Saray'da da düşük Arameri kanı taşıyan hizmetkarların başındaki Tvril tek dostu olur. Onu tahta seçmesi için zorlayan Sci ismi her neyse, Darr'a savaş ilan ettirecek kadar ileriye gider bu süreçte. Neyse, sarayda tanrılara işkence yaparak her türlü kirli işi yürüten büyücü tipli Viraine de şüpheli bir karakter çizer. Yeine, annesinin ölümünde Dekarta'nın değil ona umutsuzca aşık Viraine'in parmağı olduğunu çözmüştür. Nihayet beklenen ayin günü gelir. İki veliaht ayrı tarafta, Yeine taşın yanında, Tanrılar başka bir tarafta, hepsi Dekarta'ya bakıyor. Ayin'in bitiminde göklerin tanrısının yeni kral/kraliçeyi kutsamak için gelip Nahadoth'a ayaklarıma kapan, seni affedeyim teklifi getirmesi bekleniyor. Yeine, güç taşına uzanırken bu ayinin büyüsel işlerini yöneten Viraine gelir, kızcağızı hançerler. Tanrılarla yaptığı anlaşmayı öğrendim der, hatta Itempas'ın uzun süredir onun bedeninde yaşadığı ortaya çıkar. Bu planı ispiyonlayan da Bilgelik tanrıçasıdır. Nahadoth aşk acısı ile çılgına döner, zaten karakteri gereği çabuk sinirlenir. Fakat beklemedikleri şey taşın kızın bedeninin içine girerek onu tanrısallığa yükseltmesidir. Enefa değil ama yeni bir tanrıça olarak Yeine doğmuştur. İkisi bir Itempas'ı yener ve onu küçümsediği tüm insanlara hizmet etmekle lanetlerler, ta ki içinde halis muhlis sevgiyi keşfedene kadar. Dünyanın yönetimini Tvril'e bırakır, Scimci herneyse isimli psikopat prensesi Nahadoth'un insan haline yaptığı gibi zincirli tasmayla yaşamaya mahkum eder, Nahadoth ile birlikte aşk yuvalarına çekilir.